Quindici 1969

Quindici/XVI/34 LRAEDZEO I CNI SAI OLI N I SONONEUTRALI? diANATOLRAPOPORT c amoSno i ptra t u ivto b o u p d en i n c c s eo a rs r t e ei cla in hrg c e l o in la i an te ztei o oren risa i ps d se e ic n i o ge lo iog g cli icS h h i ta ea b dti b iUf ia un s in eit - i eqruaedstiecèast eennzeal daucbi vbiiol t àl addeisl pnoossizt rioonpeaaedsaes. Uunma edrei nlaocsotrmompoedtizoiodnievcivoemree. Nperinl 'ucsipocioocmhuenper,ei lsteierdmeinael o«cl oempaprettiiziionnceo»nsfilirtifoerricisocneosacoconnotceseertenreelgeoqleueali cseenrstoi odbi mbliganhtei, enepreerl caiòl o«t caoeonpteroranl i mo»i,at i lmbeenndoenteer-l mespinlicaitati,omppenutreedl eiraezt ioenai dceoiclpoinrstei nl ' udnenl 'tainlot rnos.oLnao • dmi caogngtioerspearertge odlaetei gdioacchei crtoenmorpmeeti icvhiseoni ogeiosceamtoprii dsimi coponnfglitoindoedl 'ai lrtirsopgeetnaerere;mle entresonoesempio gare, nelequali i pinabrtreacvipuaran,mti sai snfoonrzèanloorodpi esrmupeesraors( oi i nnovnalèorloeroo • olofroerctaoml a ppeotsi osrii:bciol tàs)i,dpei oresstaecmolparitse,ngolni sèfocorznisdeeni at a it vi o s v aa eltr ia s c ato o ri, re r i c c ido c on . C rl'ai h pg ia o mta d e ids re t i i d m disi o t fu a qr r ub s ea i s rl eo te l s ce g o p a nr mo tevs be e edtoe,goli non - interat ive. comLaeccoamrapt eertizizioznaetandeagt lui at tf i aerdi uè espgel si aos pdei pt iin; i tna dpaa Ll ra a tic l ce o ogng la ce re o e , e r t s ea nlv a zo d a el sta v i a e pn s rec v sh o e e lg nd e taa rs cl i 'e n ot e sici i c ali o m p mro i e t f ie u ps n rse aio s lon ca t r i le a ti . mquoensdtaastudaafaocgcniaitmagmarboarataleev«olcoinvtilàed»,iunnuitaomceeren, ete aadl baet non( poetor tpanrintocteipmiopdoeinl avosocpatroavavgivieunsztiaf cdaeziol pni ùe dmeelanct oebmenpaectizcioent aeeacl aonnoomstraicas)o,l'hcaietràe.saassoluta npueL òc a ee vs s os sae lor r oi e n da tà pe d ple i s lic s ta aitu r ta ea . Q azi lo u e an re ni c g tou o ai le l lae n c ote o no n èr te uia s n ed r ne e o qi g n ui -oin isc t it eh o - i rfoarmt iveed, ni elol at acupieclral'essseisrtieennztraa,nesosleeegsuarlaeneomtootaltel mCen'ète,pdoail,cuanmapltorodseel antteimoerinatodaesi gsioaicdhif iu. so negli Sla ttaetoi Uriandi t iecihgeiogciohvi,eadaèprl oamfedueonveerel al'instceierneszasqeupaeler szetru. Emleantteopoeriraddomei ginioarcehl'amisembiebnrateseploescairrcsoiasstasna-i db n e ai e n les e si n ae q rse u i tpu er ao s z tpo io mrio n ou i d dn ia c o sd oc i nie sn f e lizt n tau t di a ree lit , gl àla ia . d cecchiséiopnr ee treanzdi oe IlConcetochiavediquestateoria èquelo di strategia. pteeser cneornt e- i B n fot er em n r c ae h t i é vd t ei a c (c loe hm c e op , c ne o ct miz eioton es ne i , oc èi no g ès ià ipa de r e i r le t le v o a ,c e no s tn u e- - lazionnoedèatlrcaasmcuporadtaedl aatienoorniasdpeei gciiaolicshti. Ai), lnazdi, cisetinr t-i craetnunrai apl ai ùtepoorpiaodlareei dgeiodcichai, ftraeaquqeunesti nta' eml abliteot de -i fopsrobeflienmalmi,haennnteotirnogveantaeurantoa lb'imasperepsesriounnei fci chaer es i iinnucnuui dniviceorssechpeamr tai icnolnoct eat usai cleotnutet nedloensoi t ul el zpi oonsi-i zciohindiaesiaploret mo, iippiùrovafitnietalgegqiousoi:tei d«ipmuenrcti»atnoeniegliao pc p or oe n ss c izu o ion r n etin, i sd z tr ai a s e t iec co gu n i rce o hz m eza n ic, p e ao, l lat ie c mn ozan ig tee lio s p r a ar ien ms tet eig rn nio a ti, , z r oe io d a ne l a i lo l lee. cUonanvfliot oltaradzioenfinaileta»la, stei oè rfaiacdilmei geniotcehtei «nstcaieti ndziacodne-l cgluardaenrzeiachdeisuuncapesienoa. padronanzadel a teoria sia tereAslaeluccoesdi diifcuiòs,odpiveenrutancaotemopriraecnhseibifleuqeusepsots'inta- • ml za a iot pe nm r e im dae atic l p vo e o: n lt l a sai e i tn reo ou sr n triaa in tde t g reic i ic g a oio t , o ec eh il ai pè s e tur n un s sa ie o rco tor s ad t t r t if a aic t t ea o -- gsiicpore,sspeenctaiaclmomeneteunnevl eersoitueapzrioonpirdioipcaorandfiglit muaalitdài, adnefainlisiziioranzeioinl caalne,ol anequdai loegansuimaovdooltadèi qpuenassaipreer ezaf icsacci een.Qt i fui ceasct'ohpeindioanl aeèpdr aet ti caat a, gsoi adednadl 'eosl ' apneraiel ins-i rsapzeiocnifaclaerde:eiseguentirequisitichequivogliamo I. L'analisirazionaleè realistica. Tieneconto driciof alot tdi vi perer inf i cdaerbei lii , nmoestetrni ddeoscidi nergi puearrrdeiaadltàa, sl pepea- - reasndereole. questionidi fat odalequestionididover •

Unateoria ounaconvenzione? cmoDmes a sae l pn ind u d a n idp to ei rn i dd du i e vr nr ise ti s t a ua lc d m u e i in l c l'«im o e s co tr o u nil ir o n e mu umn i a a »e t , er co o h d r e iai rp d ar e ce l -- - nlaizdioenceisiodni veoranzNioenuamle,ainvna-nMtaogrggei onsf teernrtiddeall a'udtileitàfi ès s oe s ng ta on ta f a ur s o ev o rai s dlo t is it ru ci nu itau s s dm io ae n l cr eic o . Li m« a a p ds ist i o fo , i e clu v il idt ei » e im a ngt p eml rie os eb a n bd tei ie a pt s i ivù - i aDgoebvoialem, doicoomrduinnaqrueetienv earl eobr iernepl aret isvei ndteecghl i eeqsui tei .- sotgogriseut i dltai stoceèltasttautot i oi pt eonsustoibail me smi t i reistecnhdioosf ri.Qa ugel i sfutanezsiotennesdioenl aetdeeolrciaamprpeosdceritl eivsac. Eelcteiòbnaonnalèizzcaosl aa cmheodtoervidedeleasttearoersiaodrperel s' uat,idl i taàlmfonodmaetanstouchl eesi cperolte cfroasetruszitioirinsechdioiusniearatenoorsiaopratutointeressatial a formale del adecisione rdaezsiocnrait ilvea,n. oCnogsii,àepssreiasscsuritnivsear,oecmheeni nchuenmdeantoo pforsobelermoeaf edt ivi daemciseionnteeggi àl ci eolenmosecniutitide adcaot in: eospcoetere ronoquindiprocedereal acostruzionedela loro ttoeourniaadteeol ardiaedciesiol andeeracizsiioonnealien, cchoenndoizniof nui a f a t - di ri- schio, maunateoriadeladecisioneinsituazione diconflit o. Essi partivano dalmomentoincui il pprroebsuel mmaibdilmeel antescr i seoltal t «o r: iscci ohèioasgag) ireavr aangoi àl ' osst attao cnoarloec,ahnezischiaéqriuspeolqnudalceoresaa(lsperopbulermeeasdistied)cehteermglii uscohmoi si einm. as imiz anoquandocompionoscelte r i - cisNielimlosictaheamdadivonNeumanneMorgenstern, asumer e chegliuominimassimiz- zinoqualcosae a chiamare questoqualcosa« uti lbi tuào»n.pLuantetoodriai pdaertel ' nuzt ial i t àpcehr el anteeeosrci aedf ueoi gr iioècuhni, umnaaèspcerivltaai ndci voanlodriezioconmi dei treisocrhiaiop,creomsceriot ivraampeor- streremo. qunu U a a ns li c ac o ue n t ltoa d r u eIr c da a e d a lu d ae d u a e nz c i i i n soio sn n iei Am e se e i At d ro i ', vceiai s ds i ct i i fu p ron o na s d t s ee i a bl de ili. tS bu u i t li p ree p l o oe n r pa iamr qou ob a ca l h eb e ail zi l t 'aà io u d n t ee o gg rel l i i e c d os e ni l t v lai. e V d nu e go c a is i lne io d tra nu p en r cq e ou n ne d o s e stc rae a- . nUiensraeg»u, cahciaemd eatloactoemo rei acodnesl u' uletni l itet à, p«evr pecrimchaiacmosaa- ceesrcithi. Sereeqbbuee dstii gacl i vceenrtgaorenoi cvoamlourinnicuamtidearli'caiudteogreli cdiaetleaaddecAisioenaed, eAg l i' cearlaccocleormà l eanudtei l ri àt àl'aazt ieosneeacshsoe- cmoamndpaosrteapl aemrchagégeiogrel i ruact icl i ot àmaat ensdaip. Sroepgriol i sqi udeol-- lg'aeznioenree:«,pIootrreacbboemrisapnodnosdeemrepqrueal'alczoiosnaedaisqsuoecsiattoa aclliaemntiassegimuoanuoqt iul i teàstaotceosnasdigalioi me reiesitacnl i eonfetdi . Seeli ai l aplroinrcaip, aiodel amassimiz azionedel 'utile at eso, lungoandare, finirannoperguadagnare cseegrtaumendenoutenpqi ùudalisqiausai natlot rpooctrer i tbebr ieorodgi usacdeal tganf ar are apzeior lnaiapltreorpnraiativcoen»s. Culeonszì, pa,ei lrotenooricraore«ivl ceocmchpioensst oi - sleig»liod seul ' ucot iml i t àefaarpepblibcaerdeuuencposrine:cdiaprieobgbeenuenracleodni- sqcueisltaet traal ealtceornnastigivleiodèaitne(noognniccai nsotearedsesgauvaetdoe), ree sdveolnlgoesretbrobeseuenmcpaiolcnoolon. ( hLaarbileavnaanlitzàad: ienl parol tbr liecmasai cilciaalislctoalo). puòbenrichiederel'aiuto diunospe- «lam s V uo e a dd c aie o mrn n o o s» u o te le r n ao z qr aic u po a ro d le fe se s al s' rue io bt nil bit aà e le c . i Ph l ica em o r l n ua s i t oè ig a p lio of od srs in u ibir n ilee sdtealabdilreecliseiounteilritisàpdoengdlei easiti soltantose l'autore tute le questioniche sccounsceoirnnoen.Mo l ae lsacseclteeltfar af r agllei easziitoi rnisi cAheioAsi ' i èn gdiài - es astessaunasceltafradueesitirischiosi.Perciò l'autoredeladecisionedovràdire alconsulente qsuuleanel tdepeoi dsusaeinedsiivtiideugali prereefevraislcueta,preerlcahsécial claodni ustotileitàraspcreoltpardioai ll'apurotobleremdaeclhaedl'aeucistoiorneed.Mel aadqeucei-- sseoi engeal iv, ceivoaèin,dnovaensziteupt oresfoetroirepAosotoAa 'l!cAocnhseucleonstea: gliEse'druvnirqàuael eovriadqenuteesctohceo, nnesul alesnitteu?azione d i una ud as et si cl uit is mà io d e n n ei d v i o no cn o c N m one eu d dm iz a ioa to nn pn i d r eo i M p ris roo c rc hg i ie ò on , c sla htee tren , s o eèc r oi ian n du d et oil lea il , nparinlec,dipoiovrsetbesbseoesdseelraedteeosuriantdoedlaagdliecisionerazio- altri elementi dscelpritriovbaledmel eas.Sceesltei vrisucohleiossteanboilinrevuacnuaatmeoerniat petarue--

2.L'analisirazionaleè dedutiva. Usatut ele iteccanlcichoeli evalelidinefedreelnrazgeiomnaamtemenatoticlohge.ico,compresi 3.L'analisirazionale è previdente e perciò produtiva. Sulabasedi fatti accertati, diindu- zroiosnei,rla' agnioanl iesvi roalmzioennatelevcailidfoerneisdcei dl eedpuiùzioant ei ringdoi-- bferiel i nedporocicboasbiuil pnraemvisaioggnioi sreucgalipevaceintàtidf ui ct uorni , tcroolno sule4c.Lirc'aonsatalinszirae.zionaleèafrancatanonsolodal vdeelori cshoegcgoest isivpi, mes aao cnicfahnendoai l sceienctoimriesnptei et oi dpeesri lr'ai nuetovrriotàt,icdi ael eir sauzpioenrsatizli.iEonssi,daaèidqouginmdieimdaaditimre doi unmododipensare libero e coraggioso. 5.L'analisirazionaleèindicedi sanitàmentale, pdeisrctuhrébsiomneonptaroli qpurioel el ecpheersvoionlaencohei psroinf rcoipniodde li l'anInsaolismiramzio,aln'aanleanliseirlamzioodnoapleiùècmoancsroidsecraotapici loc. ri ltaecrioom-bapsoenpeenrtel aesssoelunzzioianleeddi euinpproebnlesmieroi, e quindi maturo. I limitidel'analisirazionale scotruT n um d t u tae rcn v i i tao a , , h l g 'aa r n ai s a vui l i e so r i i l r ri am o z r i i oi , t pi n, e e a r nc leo h ,n c è o a èc mc loa erg o se g ursa ne sn i a t eep l s tru s ob a pdoiutennazqauaadlui snpqui r aert eeourni aastua lde i ef i dssuacfoi anndeai rtai sdual traent i - dfraeprepaosnsgaoinaordaul oa cl oosr mezuioonveedreel egrlieesvisetnentuzaeli cehrreosrii. unGl i vli ee lr or odr iedl earivt eaonroi asdpeesl saoddeacils'aiopnpeliccahzeionnoendèi adpaplarcoopnriafutosaiolnaesfitruaazi iovnaeri inesameo, ppureanche modi delateoria.Per- cnhaélec,hoamaelmveednreomtreo,dlaivteeorsriai deladecisionerazio modi ediversilivel i lc d 'aa i t c trr e o ibu m unz s p iou le no s e spi trà do , a ep l c rl i ia iov s l ei cvu l eo nl oo d d 'ad e ni a i a qn li u sai a alis li p si. pL i d r 'eo er p vroe riar ae to p n p ae li l l -- pcarosbodlematoapaul obpsrtoudduior,ceoumnger,dav'aeltrtroavnisdaem, l aenctoondfue-l sdoiimneendtoedimeoi rdisidueltlaattiedoerlia'apnuaòlispi.ortare al frainten moI dt riestmingoudeidreesl aonteooirliafodrmel aadlee, ci ilspiorneescchreit idvoov(roe- noI lrmmoadtivoofo),ermi l daelesècprituivraom(oenetmedpeirdicuot)iv. o.Come bp la er ma nnd ac ea t d e, ml aa d t ae a tico t a i r e , iad s f to i r c armn u e i aè i dle c e' d o se n pl s ela i r d ide e ne rca zai tsa . i o s G pne lei s a n s so o sn u io d n m ai i pdreolbaletemoar,siao,cnoomseme l epvreaarsi asbuni l i tpicoemrtineegniàti addaot i . gLnai tzeioonriae dnoi unndaepvpeaf arartoe dael t dr ouct ivhoecf oher nci ri ecol ansceonstatrdu-i ddaecriveartreeplorgemicaems eendteadtee. l econclusioninecessarie farLeactoenolrai adpetreermscinriat izvioan, deadleclaendteocsisuioon, hi a a che otimali. Esadipendedalasceltadiunacertaserie di obbiet ivi. Soloquandogli obbiet ivisonospeci tc f i ic vita a am m pue e bn n et tee s dd see e rs f e inc p itr r i, i o ta eq fic u, ui al a m n m det eo ou nd n toe a ad s p ietu pla a lic z t ae io too n pr eia e è p r e i r l se p ps ec li rr- it ss tiv eiog in p ui mi« re m e s n t ia tg o bl dio i e l rit i i i» ) f n i (np one i s i rm c i el p c ltoi li . c Ln as 'e e s ing isu n teim e n s zea un nt o d m edl o l ie o d db o e bc c hie i e - t gtemli nednitveigduuiidnaetil da areqaulteàssteiasncoeseltem. Cporesoì, lperedvisaclerne-- pcoanmz pe for ratami l epnrotoceefsest ivoteaomriceanmteeonsteseprrveastocnr i toonei ni l cd firmh eès e a cs n risv o ea la r de ve cvo ae m lid d e it iàr de d i c foa i um t n to a es ste i i a o d go ri i a svcr pe eb r . ebsecargi t ii rvea, e, pneor -n gi pe Lr ninte atce . Ei op ss ri cia ah d de e g e vu s eid c pa r e int r iv coi a òre , fa i o nlm n fin dea en r , t s cee i le rcdaedciissiocnoipdreirel a sulo' sservazione delcomportamento; eraggiunge i l suoscoposeè ds in teo gl'e : r « avdi dL oe e n p dz e i a a rs s f o fep n rem er imfa a n ree nn ( o eta l le e d) ei lo sno ruo snte s nc ci ea e rte l i t ce so , uml ae bqausee come se clalatesosirfciaadzieosnci,tipritoivloagdieoevraàlatrnecfhoermteneedrei racgognrtoupd- i pamDaetnutot doecgiòli nrisduivlitdauchi aeul taotrei doerilaefodremcisaiolen(ci.he sintcrelut adme l eantteeocorialemgaatateaml eadticisacdipelini geiodcehdui) èt ivaes( lsoa-i zgeic«aeesmataete»mapapticlicaa); ltae (tceoomriaep, preesrcersiteivma paiol e, l ' isncgieen-- tgenoeriraiadeel ascricriteivrcaaadl eesl ecoienpzeeradzeiolcnoi omt pimortaamli); eenltao. df s o oi e s n sc e eis r d oio g in p ue e. i . r. d s» a o. D t n e e ad dl m a iv q eo um rs e e se pn ti o eto s qc sh u oen e og s e t l i i s a s sc lt eh r re i e p m d ri i n f ide ci r d ip een i dc ti i i - ,